NORSK: øverste delen av teksten. NEDERLANDS: onderste deel van de tekst.
Diskusjonen er i gang igjen pga. jakten på villrein. De discussie is weer opgelaaid vanwege de jacht op wilde rendieren.
Jeg takker ChatGPT for å samle tekster. Ik bedank hierbij ChatGPT die mij heeft geholpen met het nadenken over de voors en tegens.

Villreinområder i Norge og Villrein-klassifisering. In deze gebieden leven wilde rendieren. Op de Rondana gaat het slecht met het bestand, maar in Stor-Elvdal (waar wij wonen op ”Lunden”) is het iets beter gesteld met het bestand

1500 helikopter / 1500 heli’s. LINK = https://www.nrk.no/vestfoldogtelemark/flere-hundre-helikopterturer-under-villreinjakten_-_-for-langt-a-ga og https://www.nrk.no/vestfoldogtelemark/sier-ja-til-mer-enn-1500-helikopterlandinger-pa-hardangervidda

NORSK:
Villrein-diskusjonen tar seg opp igjen. Nå er det pga. flere hundre helikopterturer under villreinjakten, mens m.m. DNT-hytter, DNT-stier og parkeringsplasser stenges pga. den utrydningstruede villreinen. 
Er det i det hele tatt realistisk å bekjempe CWD (skrantesjuke) gjennom jakt på Hardangervidda – eller kan selve jakten og den lave bukkeandelen gjøre mer skade enn sykdommen før man rekker å få kontroll? (gamle bukker er de som skytes oftest mht. CWD).

Villrein er sky og svært følsomme for forstyrrelser i områdene der de bor og beveger seg fra habitat til habitat. Denne forstyrrelsen er forårsaket av blant annet turisme, turgåere, hyttebygging og jakt.
Diskusjonen dreier seg om 1) «hvem har rett?» kontra 2) «bør alle parter bidra til å beskytte denne truede arten?»
Diskusjonen dreier seg også om
3 = «for jakt» fordi vi har å gjøre med en dødelig sykdom CWD som er umulig å kontrollere. Vi må handle mens vi fortsatt kan.
4 = «mot jakt» fordi vi ikke må ødelegge en stor og verdifull villrein-bestand basert på modeller og antagelser som vi ennå ikke er sikre på.

Rondane har ikke den samme CWD-situasjonen som Hardangervidda.
Her er hovedproblemet i stedet at villreinen har fått stadig dårligere mulighet til å bruke hele sitt historiske leveområde.
Veier, hytter, turisme, ferdsel og annen menneskelig aktivitet kan gjøre at reinen unngår bestemte områder eller ikke klarer å trekke mellom viktige sesongbeiter.
Myndighetene har derfor klassifisert Rondane som et område med dårlig kvalitet blant annet på grunn av problemer med viktige trekkpassasjer.Det er en vesentlig forskjell fra Hardangervidda:
Rondane-problemet er først og fremst «hvor kan reinen leve og bevege seg?» – ikke «hvordan får vi stoppet en smittsom sykdom?» Jakt på Rondane brukes derfor først og fremst som et vanlig bestandsforvaltningsverktøy.

Frykter villreinen vil dø ut: – Ikke nok å stenge turisthytter. Bildet Hjerkinn i Innlandet. Vrees is dat de wilde rendieren uitsterven. Het sluiten van DNT-hutten is niet genoeg. Foto: Hjerkinn. LINK = https://www.nrk.no/vestfoldogtelemark/frykter-villreinen-vil-do-ut_-_-ikke-nok-a-stenge-turisthytter

NEDERLANDS:
De ”wilde rendieren-discussie” laait weer op. Nu omdat er 1500 landingsrechten zijn afgegeven aan heli’s die mogen landen in de wilde rendieren omgeving, zodat de jacht op dit bedreigde diersoort kan beginnen. Terwijl in hetzelfde gebied bijv. DNT-hutten en DNT-paden sluiten, parkeerplaatsen worden gesloten (zodat wandelaars en langlaufers niet meer uit de voeten kunnen in deze gebieden).
Is het überhaupt realistisch om CWD (besmettelijke hertenziekte) te bestrijden door te jagen op wilde rendieren op bijv. de Hardangervidda of zou de jacht zelf, in combinatie met het lage aantal bokken, meer schade aanrichten dan de ziekte zelf voordat deze onder controle te krijgen is?

Wilde rendieren zijn schuw en heel gevoelig voor onrust in de gebieden waar zij leven en passeren van leefgebied naar leefgebied. Die onrust wordt veroorzaakt door o.a. toerisme, wandelaars, huttenbouw en de jacht.
De discussie draait om 1) ”wie heeft er gelijk?” versus 2) ”moeten alle partijen een bijdrage leveren om deze bedreigde diersoort te beschermen?”
De discussie draait zich ook om
3= ”voor de jacht” omdat we te maken hebben met een dodelijke ziekte die onmogelijk onder controle te krijgen is. We moeten handelen zolang dit nog kan.
4= ”tegen de jacht” omdat we een groot en waardevol wilde rendieren-bestand niet mogen vernielen gebaseerd op modellen en aannames waar we nog niet zeker over zijn.

Rondane kent niet dezelfde CWD-situatie als de Hardangervidda. Hier is het belangrijkste probleem juist dat de wilde rendieren steeds minder mogelijkheden hebben om hun gehele historische leefgebied te benutten.
Wegen, hutten, toerisme, verkeer en andere menselijke activiteiten kunnen ervoor zorgen dat de rendieren bepaalde gebieden mijden of niet meer kunnen migreren tussen belangrijke seizoensgebonden weidegebieden.
De autoriteiten hebben Rondane daarom geclassificeerd als een gebied van slechte kwaliteit, mede vanwege problemen met belangrijke migratieroutes.
Er is een significant verschil met de Hardangervidda: Het probleem in Rondane is vooral “waar kunnen de rendieren leven en zich bewegen?” – niet “hoe kunnen we een besmettelijke ziekte stoppen?”. Jacht wordt in Rondane daarom vooral gebruikt als een gangbaar instrument voor populatiebeheer van de wilde rendieren.

Lågaros er en selvbetjent DNT-hytte på Hardangervidda i Buskerud. Den blir nå vinterstengt. Deze DNT-hut op de Hardangervidda is voortaan ‘s winters gesloten. LINK = https://www.nrk.no/vestfoldogtelemark/vinterstenger-turisthytter-_-krangel-mellom-dnt-og-villreinutvalg-stengt. og https://www.nrk.no/sorlandet/dnt-stenger-hytter-av-hensyn-til-villreinen og https://www.nrk.no/vestfoldogtelemark/frykter-villreinen-vil-do-ut_-_-ikke-nok-a-stenge-turisthytter

Raudt lys for seks av ti villreinområde. Rood licht voor 6 van de 10 wilde-rendieren-leefgebieden. LINK = https://www.nrk.no/vestfoldogtelemark/raudt-lys-for-seks-av-ti-villreinomrade

Fakta / Feiten:

Rondane 2025: tildelt kvote villreinjakt = 1330 (mer enn halvparten av vilølreinbestanden), faktisk felt = 556. Der bodde rundt 2500 villrein i Rondane i 2025.
Rondane 2025: toegestaan aantal wilde rendierenjacht = 1330 (meer dan het halve wilde rendierenbestand), werkelijk geschoten = 556. Er leefden ong. 2500 wilde rendieren op de Rondane in 2025.

Villrein 2019 i Sollia. Wilde rendieren-sporen in 2019 in Sollia

TIP: klikk på bildet = forstørrelse. Klik op een foto = vergroting